Hiểu đúng về đôi mắt: biết cách chăm sóc từ sớm trước khi mắt lên tiếng

Mắt là bộ phận làm việc nhiều nhất và được chăm ít nhất. Người ta đi khám răng định kỳ, đi massage lưng khi mỏi, nhưng với mắt thì thường chờ tới lúc mờ, nhức hoặc phải đổi kính mới bắt đầu để ý. Bài này nói về những gì đôi mắt phải chịu mỗi ngày và cách chăm từ sớm, trước khi có vấn đề.

Một ngày của đôi mắt

Từ lúc mở mắt tới lúc ngủ, mắt liên tục điều tiết: nhìn gần màn hình điện thoại, nhìn xa khi đi đường, nhìn gần lại máy tính, chớp mắt hàng nghìn lần. Cơ vòng mắt (giúp chớp) và sáu cơ vận nhãn (xoay nhãn cầu) là những cơ rất nhỏ nhưng gần như không được nghỉ trong 14–16 giờ thức. Với người làm văn phòng, thời gian nhìn gần liên tục thường vượt 8 giờ, và tần suất chớp mắt khi nhìn màn hình giảm còn khoảng một phần ba so với bình thường, nên bề mặt mắt khô nhanh.

Khi cơ quanh mắt gồng lâu, chúng co cứng và ép lên các mạch máu, mạch bạch huyết nhỏ quanh hốc mắt. Máu nuôi mắt giảm, dịch thải không thoát. Đây là gốc của cảm giác mỏi sâu trong hốc mắt, nặng mi, quầng thâm và bọng mắt về chiều mà nhiều người coi là “bình thường”.

Những thói quen hằng ngày làm mắt mệt mà ít ai để ý

• Nhìn màn hình quá 45 phút không rời mắt; quy tắc 20-20-20 (mỗi 20 phút nhìn xa 6 mét trong 20 giây) hầu như không ai làm.
• Xem điện thoại trong bóng tối trước khi ngủ: đồng tử giãn to, mắt nhận ánh sáng mạnh ở khoảng cách gần.
• Màn hình thấp hơn tầm mắt khiến mí trên mở rộng hơn, mắt khô nhanh hơn.
• Điều hòa hoặc quạt thổi thẳng vào mặt làm bốc hơi nước mắt.
• Dụi mắt khi mỏi: cơ vòng mắt bị kéo giãn, da quanh mắt nhăn sớm.
• Ngủ dưới 6 giờ: mắt là nơi thể hiện thiếu ngủ sớm nhất bằng bọng và quầng thâm.
• Uống ít nước và ăn mặn: dịch giữ lại quanh mắt sau một đêm.

Tự kiểm tra 1 phút

Nhắm mắt, đặt nhẹ hai ngón tay lên mi trên và cảm nhận: có căng tức không? Ấn nhẹ vào điểm giữa lông mày và điểm ngay dưới đuôi mắt: có đau chói không? Nhìn vào gương lúc 17 giờ so với lúc 8 giờ sáng: mi có sụp hơn, bọng có rõ hơn không? Ba câu trả lời “có” là dấu hiệu cơ quanh mắt đang quá tải và cần được chăm sóc, chưa phải bệnh nhưng cũng không nên để lâu.

Chăm sóc từ sớm nghĩa là làm gì

Việc tự làm mỗi ngày: chớp mắt chủ động 10 lần mỗi giờ; nhìn xa mỗi 20 phút; chườm ấm mắt 5 phút buổi tối bằng khăn ấm; dẫn lưu bạch huyết mặt 5 phút mỗi sáng theo hướng dẫn trong bài Dẫn lưu bạch huyết mặt tự làm; ngủ đủ và uống đủ nước.

Việc cần người có kỹ thuật: khi cơ quanh mắt đã co cứng thành các điểm bế tắc (dân gian gọi là “hạt gạo”), tự vuốt không mở được. Liệu pháp thải độc và khai thông cơ mắt của YNHomes Care làm mềm cơ bằng tinh dầu chuyên dụng, giải cơ vòng mắt, trán, thái dương, rồi dẫn lưu bạch huyết theo lộ trình trán – mắt – tai – cổ. Toàn bộ thao tác bên ngoài, không chạm nhãn cầu. Người khỏe nên làm định kỳ 2–4 tuần một lần như một cách “bảo dưỡng”; chi tiết trong bài Mỏi mắt, khô mắt, chảy nước mắt sống.

Và một việc không thay thế được: khám mắt tại cơ sở nhãn khoa mỗi 12 tháng với người lớn, 6 tháng với trẻ em và người trên 50 tuổi. Chăm sóc tại nhà là phần hỗ trợ giữa các lần khám, không phải thay cho khám.

Câu hỏi thường gặp

Chưa có triệu chứng gì, có cần chăm mắt không? Chính lúc chưa có triệu chứng là lúc chăm hiệu quả nhất và rẻ nhất. Cơ quanh mắt mềm thì không hình thành điểm bế tắc.

Kính chống ánh sáng xanh có đủ không? Kính giảm một phần ánh sáng, không giải quyết việc cơ quanh mắt gồng liên tục và mắt khô do ít chớp. Thói quen nghỉ mắt quan trọng hơn kính.

Nội dung trong bài mang tính chia sẻ kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có triệu chứng nặng hoặc kéo dài, hãy đến cơ sở y tế.