Ngủ dậy thấy thắt lưng cứng, phải vài chục phút mới duỗi thẳng người được, thường liên quan đến nệm không phù hợp, tư thế ngủ gồng lưng hoặc ít vận động ban ngày. Nếu cơn đau giảm dần sau khi đi lại nhẹ thì thường là do thói quen. Nếu đau lan xuống chân, kèm tê bì hoặc đánh thức bạn giữa đêm thì nên đi khám sớm.
1. Năm thói quen khiến lưng cứng khi ngủ dậy
| 1 | Nệm quá mềm hoặc đã lún. Thân người võng xuống, cơ lưng phải gồng cả đêm để giữ cột sống. |
| 2 | Nằm sấp. Cổ xoay một bên, thắt lưng ưỡn ra sau trong nhiều giờ. |
| 3 | Gối quá cao hoặc quá thấp. Cột sống cổ lệch, kéo theo căng cơ dọc lưng. |
| 4 | Ngồi liền nhiều giờ ban ngày. Cơ hông và cơ lưng yếu, khi nằm lâu rồi dậy thì cứng lại. |
| 5 | Ăn khuya, ngủ muộn, ít cử động. Cơ thể ít thay đổi tư thế, buổi sáng thấy nặng và đau mỏi. |
2. Cứng lưng do thói quen khác gì dấu hiệu cần khám
Điểm dễ nhận ra nhất là cơn đau có giảm khi vận động nhẹ hay không. Lưng cứng do thói quen thường đỡ dần sau 15-30 phút đi lại, vươn vai, tắm nước ấm. Còn cơn đau không đổi dù đã đổi tư thế, hoặc nặng hơn theo từng tuần thì cần được bác sĩ đánh giá.
Khi nào nên đi khám
|
3. Điều chỉnh tại nhà trong một tuần
Kiểm tra nệm và gối. Nằm ngửa, thử luồn bàn tay vào khoảng trống giữa thắt lưng và mặt nệm. Khoảng trống quá lớn hoặc không luồn được đều là dấu hiệu nệm chưa phù hợp. Người nằm nghiêng nên có gối vừa đủ để cổ thẳng hàng với cột sống.
Thử tư thế nằm nghiêng, kẹp gối giữa hai chân, hoặc nằm ngửa kê gối nhỏ dưới đầu gối. Hai cách này giúp thắt lưng bớt ưỡn.
Vận động 3 phút trước khi xuống giường. Co hai gối về phía ngực, đung đưa nhẹ sang hai bên, sau đó ngồi dậy từ từ. Tránh bật dậy đột ngột khi lưng đang cứng.
Đứng lên mỗi giờ. Ban ngày, cứ khoảng một giờ ngồi thì đứng dậy đi lại vài phút để cơ lưng và hông không bị cứng dần.
| Ghi nhớ Lưng cứng buổi sáng nhưng đỡ sau khi đi lại nhẹ thường do thói quen và có thể cải thiện bằng nệm, tư thế ngủ và vận động. Đau lan xuống chân, tê bì hoặc đau đêm là lý do để đi khám, không phải để chờ. |
4. Giải cơ có phù hợp không
Giải cơ vùng lưng với lực vừa phải có thể giúp cơ lưng thư giãn, nhất là ở người ngồi nhiều. Đây là chăm sóc hỗ trợ, không dùng để chẩn đoán hay điều trị bệnh cột sống.
Không nên tác động mạnh lên lưng khi đang đau cấp sau chấn thương, đau lan xuống chân kèm tê yếu, hoặc chưa rõ nguyên nhân. Người mang thai, người có bệnh tim mạch, loãng xương, thoát vị đĩa đệm đã được chẩn đoán hoặc đang dùng thuốc chống đông cần hỏi bác sĩ trước.
5. Theo dõi bằng nhật ký ngắn
Trong 7-10 ngày, ghi lại ba điều mỗi sáng: lưng cứng trong bao lâu, vị trí đau, và đêm hôm trước ngủ tư thế nào. Chỉ cần một dòng mỗi ngày, bạn sẽ thấy rõ thói quen nào liên quan và có thông tin cụ thể để trao đổi với bác sĩ nếu cần.
Bài viết mang tính thông tin tham khảo về chăm sóc sức khỏe chủ động, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Người có bệnh lý nền hoặc đang mang thai nên hỏi ý kiến chuyên môn trước khi áp dụng.