Chân căng, nặng và in hằn dấu tất vào cuối ngày thường gặp ở người phải đứng hoặc ngồi lâu một chỗ. Nếu chỉ xuất hiện sau một ngày dài và đỡ hẳn sau một đêm nghỉ, đa số trường hợp liên quan đến thói quen sinh hoạt. Nếu chân sưng một bên, đau, nóng đỏ hoặc kèm khó thở thì không phải chuyện để chờ, cần đi khám ngay.
1. Vì sao chân phù lên vào cuối ngày
Khi đứng hoặc ngồi nhiều giờ, máu và dịch trong cơ thể chịu tác động của trọng lực nên dồn xuống bàn chân, cẳng chân. Bình thường, các cơ bắp chân co bóp khi đi lại sẽ giúp đẩy máu và dịch trở về. Ngồi yên hoặc đứng yên thì cơ chế này gần như không hoạt động, dịch ứ lại ở mô và chân bị căng lên.
Vì vậy, nhân viên văn phòng, người bán hàng, thợ làm tóc, giáo viên, tài xế đều hay gặp tình trạng này dù công việc hoàn toàn khác nhau. Một số yếu tố khác có thể làm rõ hơn: ngày nóng, ăn mặn, đi giày cao gót hoặc mặc tất quá chật ở cổ chân.
2. Ba mức độ cần phân biệt
Không phải phù nào cũng như nhau. Cách đơn giản nhất là nhìn vào thời gian phù kéo dài và có đối xứng hai chân hay không.
| 1 | Phù nhẹ, hết sau một đêm. Chân hơi căng cuối ngày, sáng dậy đã bình thường. Thường liên quan đến thói quen. |
| 2 | Phù lặp lại nhiều ngày. Sáng dậy vẫn còn, ấn ngón tay vào để lại vết lõm vài giây. Nên theo dõi và hỏi ý kiến nhân viên y tế. |
| 3 | Phù kèm dấu hiệu bất thường. Một chân sưng to hơn hẳn, đau bắp chân, da nóng đỏ, hoặc kèm khó thở, tức ngực. Cần đi khám ngay. |
3. Những việc có thể làm tại nhà
Với mức phù nhẹ, vài điều chỉnh nhỏ thường đủ để chân dễ chịu hơn:
Đổi tư thế mỗi 45-60 phút. Đứng dậy đi lại vài phút, hoặc nhón gót lên xuống 15-20 lần ngay tại chỗ. Động tác này làm cơ bắp chân co bóp và hỗ trợ máu hồi về.
Kê cao chân khi nghỉ. Nằm và gác chân lên gối cao hơn mức tim khoảng 15-20 phút vào buổi tối.
Chọn tất và giày vừa chân. Bỏ tất có bo chun quá chặt. Giày cao gót nên dành cho dịp cần thiết, không đi cả ngày.
Ngâm chân nước ấm và xoa bóp nhẹ. Ngâm khoảng 15 phút ở nhiệt độ ấm dễ chịu, sau đó xoa nhẹ từ cổ chân lên bắp chân theo hướng về phía tim. Không ấn mạnh vào vùng bắp chân.
Giảm ăn mặn. Món quá mặn làm cơ thể giữ nước, chân dễ phù hơn vào chiều tối.
Khi nào nên đi khám
|
4. Giải cơ và dẫn lưu nhẹ nhàng: làm khi nào, tránh khi nào
Các kỹ thuật chăm sóc cơ như giải cơ bắp chân hoặc dẫn lưu bạch huyết nhẹ nhàng có thể giúp chân thư giãn sau ngày dài, nhưng chỉ phù hợp với trường hợp phù nhẹ do thói quen. Đây là chăm sóc hỗ trợ, không phải cách chẩn đoán hay điều trị bệnh.
Cần tránh tác động lên bắp chân khi chân đang sưng đau một bên, da nóng đỏ, hoặc nghi ngờ có huyết khối. Người mang thai, người có bệnh tim, thận, gan, giãn tĩnh mạch nặng hoặc đang dùng thuốc chống đông cần hỏi bác sĩ trước khi làm bất kỳ kỹ thuật tác động nào.
| Ghi nhớ Phù nhẹ, đối xứng hai chân và hết sau một đêm thường do thói quen. Phù một bên, đau, nóng đỏ hoặc kèm khó thở là dấu hiệu cần đi khám ngay, không nên tự xử lý tại nhà. |
5. Thói quen giúp chân nhẹ hơn mỗi ngày
Đặt đồng hồ nhắc đứng dậy sau mỗi giờ làm việc, uống nước đều trong ngày thay vì dồn vào buổi tối, và dành vài phút kê chân trước khi ngủ. Những việc nhỏ này tốn rất ít thời gian nhưng dễ duy trì hơn một lịch chăm sóc phức tạp.
Bài viết mang tính thông tin tham khảo về chăm sóc sức khỏe chủ động, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Người có bệnh lý nền hoặc đang mang thai nên hỏi ý kiến chuyên môn trước khi áp dụng.