Tê bì tay chân: 6 nguyên nhân cơ học thường gặp và khi nào là dấu hiệu nguy hiểm

Tê bì là cảm giác dây thần kinh đang bị ép hoặc thiếu máu nuôi ở một điểm nào đó trên đường đi của nó. Điểm ép có thể ở cổ, có thể ở tận cổ tay; tìm đúng điểm mới xử lý được. Bài này giúp bạn khoanh vùng trước khi quyết định làm gì.

Sáu vị trí chèn ép cơ học thường gặp

1. Cổ (rễ thần kinh cổ). Tê lan từ cổ xuống vai, cánh tay tới ngón tay theo một dải; tăng khi ngửa cổ hoặc nghiêng đầu về bên đau. Nguyên nhân hay gặp là cơ cổ gáy bó cứng ép lên rễ thần kinh, hoặc thoái hóa, thoát vị. Đối chiếu với 10 cấp độ thoái hóa đốt sống cổ.

2. Hốc nách và cơ ngực (đám rối cánh tay). Tê cả bàn tay, nặng tay khi giơ lên hoặc khi ngủ nghiêng; người ngồi gù, vai cuộn về trước. Cơ ngực nhỏ và cơ dưới vai bó chặt ép bó mạch thần kinh đi xuống tay. Đây là vị trí hay bị bỏ sót nhất, được mô tả trong Tay khó giơ: điểm kẹt ít ai ngờ.

3. Khuỷu tay (thần kinh trụ). Tê ngón út và nửa ngón áp út, tăng khi gập khuỷu lâu (cầm điện thoại, tì khuỷu lên bàn).

4. Cổ tay (ống cổ tay). Tê ngón cái, trỏ, giữa; tê nhiều về đêm, vẩy tay thì đỡ. Gặp ở người gõ phím, cầm lái, làm việc tay nhiều; cơ cẳng tay bó cứng làm hẹp thêm ống cổ tay.

5. Mông (thần kinh tọa và cơ hình lê). Tê lan từ mông xuống mặt sau đùi, bắp chân, có khi tới bàn chân; tăng khi ngồi lâu. Cơ hình lê co thắt ép thần kinh tọa; xem Đau thắt lưng: gốc ở cơ mông.

6. Bắp chân và bàn chân. Tê lòng bàn chân, đầu ngón chân, kèm chân lạnh, chuột rút đêm; cơ bắp chân bó cứng và tuần hoàn kém. Xem Lòng bàn chân lạnh.

Một mẹo tự khoanh vùng: tê đúng một vài ngón thì điểm ép thường ở khuỷu hoặc cổ tay; tê theo dải dài từ cổ hoặc từ mông xuống thì điểm ép ở gốc chi; tê cả bàn tay kèm nặng tay thì nghĩ tới hốc nách.

Giải cơ xử lý tê bì như thế nào

Kỹ thuật viên kiểm tra cử động và dò dọc đường đi của dây thần kinh để tìm nhóm cơ đang ép, rồi giải cơ tại đó: cơ dưới chẩm và cơ thang cho tê từ cổ; cơ ngực, cơ dưới vai cho tê từ hốc nách; cơ cẳng tay cho tê ngón; cơ hình lê và cơ mông cho tê chân; bắp chân và gan bàn chân cho tê lòng bàn chân. Kèm khai thông kinh lạc và trục hàn để máu nuôi thần kinh về đủ. Tê do cơ thường giảm rõ sau 2–4 buổi; tê do thoát vị nặng cần theo dõi y khoa song song.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Tê kèm yếu cơ tăng dần (rơi đồ, đi vấp, không nhón chân được); tê nửa người hoặc tê đột ngột kèm méo miệng, nói khó (gọi 115); tê vùng đáy chậu kèm rối loạn tiểu tiện; tê đối xứng hai bàn chân kiểu “đi tất” ở người tiểu đường hoặc uống rượu nhiều (bệnh thần kinh ngoại biên, không phải cơ học); tê kèm sụt cân, sốt. Những trường hợp này cần bác sĩ, không phải giải cơ.

Câu hỏi thường gặp

Tê tay khi ngủ có phải do gối? Một phần. Gối cao hoặc nằm đè lên tay làm tê tạm thời; nếu tê đêm nào cũng có và kéo dài sau khi dậy thì có điểm ép cố định cần xử lý.

Uống vitamin B có hết tê không? Chỉ khi tê do thiếu vitamin B. Tê do cơ ép thì vitamin không giải phóng được dây thần kinh.

Nội dung trong bài mang tính chia sẻ kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có triệu chứng nặng hoặc kéo dài, hãy đến cơ sở y tế.