Chăm sóc sức khỏe cha mẹ lớn tuổi tại nhà: lộ trình định kỳ để chân vững, ngủ ngon, ít đau mỏi

“Giá như con quan tâm bố mẹ sớm hơn” là câu chúng tôi nghe nhiều nhất từ khách hàng đặt lịch cho cha mẹ sau khi ông bà đã ngã, đã tai biến hoặc đã không tự đi được. Ở tuổi trên 60, cơ thể xuống dốc theo cách rất âm thầm, và phần lớn có thể làm chậm lại nếu chăm đúng chỗ, đều đặn.

Điều gì xảy ra với hệ cơ sau tuổi 60

Khối cơ giảm tự nhiên khoảng 1–2% mỗi năm sau 50 tuổi và nhanh hơn sau 70; cơ còn lại thì co rút, ngắn và cứng vì ít vận động. Tuần hoàn ngoại vi kém nên chân lạnh, tê bì, chuột rút đêm. Cổ gáy cứng làm máu lên não giảm, sinh chóng mặt, ngủ kém, hay quên. Khớp gối, hông thiếu vận động nên cứng dần, bước đi ngắn lại, dễ ngã. Ngã ở tuổi này thường là khởi đầu của chuỗi nằm một chỗ, teo cơ, lệ thuộc.

Điểm đáng chú ý: cơ là thứ phục hồi được ở mọi tuổi. Cơ mềm và được nuôi máu thì khớp cử động được, chân vững, người nhẹ.

Lộ trình chăm sóc tại nhà của YNHomes Care cho người lớn tuổi

Buổi đầu: tầm soát hệ cơ. Kỹ thuật viên kiểm tra độ mềm cổ gáy, biên độ vai, độ cứng bắp chân và gan bàn chân, nhiệt độ lòng bàn chân, mức tê bì, cách đứng lên khỏi ghế và bước đi. Hỏi bệnh nền và thuốc đang dùng. Từ đó chọn vùng ưu tiên và mức lực phù hợp.

Giải cơ nhẹ, lực vừa. Người lớn tuổi không cần và không nên chịu lực mạnh. Kỹ thuật ấn giữ chậm ở cổ gáy, lưng, mông, bắp chân để cơ nhả dần. Mục tiêu là cử động dễ hơn, không phải “đã tay”.

Trục hàn khí. Người già hầu hết nhiễm hàn ở lưng và chân; làm ấm sâu giúp giảm đau khi trở trời và ngủ ngon hơn. Xem Trục hàn khí là gì.

Chăm sóc bàn chân. Giải cơ bắp chân và gan bàn chân, hướng dẫn ngâm chân mỗi tối, để giữ “trái tim thứ hai” hoạt động và bước đi vững. Đây là phần quan trọng nhất để phòng ngã. Xem Giải cơ chân.

Vận động thụ động và bài tập nhẹ. Co duỗi khớp gối, hông, vai trong biên độ không đau; đứng lên ngồi xuống có tay vịn 10 lần; nhón gót 10 lần bám ghế.

Hướng dẫn con cháu. Kỹ thuật viên chỉ vài động tác đơn giản để người nhà làm cho ông bà mỗi tối: xoa ấm bắp chân, day lòng bàn chân, thả lỏng vai. Một bàn tay trong nhà biết cách làm giữ được kết quả giữa các buổi và, quan trọng không kém, là sự gắn kết. Xem Học giải cơ cơ bản cho người nhà.

Lịch: giai đoạn đầu mỗi tuần một buổi trong 4 tuần, sau đó 2–4 tuần một buổi.

Những điều cần nói rõ

Người đang có bệnh tim mạch, tăng huyết áp chưa kiểm soát, loãng xương nặng, đang dùng thuốc chống đông, mới phẫu thuật hoặc mới tai biến chưa ổn định: cần ý kiến bác sĩ trước và kỹ thuật viên sẽ điều chỉnh hoặc từ chối một số kỹ thuật. Giải cơ tại nhà là chăm sóc hỗ trợ, không thay thế thuốc và tái khám định kỳ. Với người sau tai biến, chăm sóc phối hợp cùng phục hồi chức năng; xem Phòng ngừa tai biến và co quắp tay chân.

Dấu hiệu tai biến (méo miệng, nói khó, yếu nửa người, tê một bên đột ngột) là cấp cứu 115, không đặt lịch chăm sóc.

Câu hỏi thường gặp

Cha mẹ ngại người lạ vào nhà thì sao? Kỹ thuật viên cố định cho mỗi gia đình để ông bà quen; con cháu có thể ở cùng suốt buổi. Buổi đầu thường ngắn hơn, chủ yếu làm quen.

Ông bà nằm liệt giường có chăm được không? Được, và càng cần, để chống teo cơ, cứng khớp, loét tì đè. Kỹ thuật thay đổi hoàn toàn sang xoa bóp, vận động thụ động, đổi tư thế; phối hợp với điều dưỡng nếu có.

Bao nhiêu tuổi là quá già để bắt đầu? Không có. Khách hàng lớn tuổi nhất của chúng tôi hơn 90.

Nội dung trong bài mang tính chia sẻ kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Khi có triệu chứng nặng hoặc kéo dài, hãy đến cơ sở y tế.